مقدمه :

     عبور جريان برق از بدن احتمالاً باعث ايجاد جراحتهاي وخيم و حتي مرگ آور مي شود . جريان برق ممکن است از يک منبع توليد برق با ولتاژ پايين  ( وسايل الکتريکي خانگي ) يا ولتاژ بالا ( بيش از ۱۰۰۰ ولت - معمولاً در کارخانه ها يا در خيابان ) و يا احتمالاً از صاعقه ( برق زدگي )‌باشد . وقتي جريان برق از نقطه اي وارد بدن مي شود از محل ديگر که در آن بدن با زمين تماس دارد خارج مي شود, نقاط ورود و خروج جريان برق از بدن آسيب مي بيند و آسيب اين نقاط به صورت حفره اي شبيه به محل ورود گلوله به چشم مي خورد . به غير از محل ورود و خروج جريان برق ،‌بافتهايي که در مسير اين دو نقطه قرار دارند نيز تحت تأثير جريان برق و حرارت توليد شده تخريب مي شوند به طوري که هرچه ولتاژ برقي که وارد بدن مي شود بيشتر باشد ، سوختگي ايجاد شده عميق تر و جراحتهاي باقي مانده وخيم تر خواهند بود . علاوه بر اين ،‌ جريان الکتريکي ضمن عبور از بدن در اعصاب ( محيطي و مرکزي ) ، ماهيچه ها و قلب تغييرات شيميايي قابل توجهي ايجاد مي کند و باعث اختلال در واکنش هاي بدن شده و يا به طور کلي باعث توقف آنها مي شود ، در بسياري از موارد اگر چه سوختگي خارجي ( محل ورود و خروج جريان برق ) به طور فريبنده اي کوچک است اما اين مقدار کوچک نبايد پوششي بر آسيب هاي وخيم تر عمقي باشد و ما را به اشتباه بياندازد.ابزار و سيمهاي برق با ولتاژ پايين که در خانه يا محل کار يافت مي شوند مي توانند باعث برق گرفتگي بشوند . اکثر سيمها و ابزار الکتريکي توسط روکش هاي عايق پوشانده شده اند تا انسان تماس مستقيم با برق نداشته باشد . بسياري از برق گرفتگي ها ناشي از خراب بودن کليدها ، سائيده شدن روکش سيمها يا خرابي خود وسيله الکتريکي است . کودکان بيشتر در معرض خطر برق گرفتگي قرار دارند چرا که دوست دارند با کليدها ، سيمها و يا پريزها بازي کنند.آب يک هادي خوب جريان برق است لذا تماس با وسايل الکتريکي با دست خيس يا زماني که زير پاها خيس است ، خطر برق گرفتگي را افزايش مي دهد.

برخي احتياط ها در رابطه با برق و ايمني در منزل

1- در تعميرات لوازم برقي از افراد مجاز استفاده نماييد .

2- پريزهاي برق را با در پوش ايمني محافظت نماييد تا بچه ها آسيب نبينند .

3- دقت كنید كه هیچ وقت با دست خیس و پای برهنه به لوازم برقی دست نزنید . همانطور كه بیان شد با خیس شدن بدن از مقاومت الكتریكی آن كاسته شده و لذا عبور جریان الكتریكی از بدن شدیدتر و موثرتر می شود زیرا جریان برق همیشه سعی دارد از نزدیكترین و راحتترین راه به زمین انتقال یابد .

4- هنگام تعویض لامپ ، كلید ، پریز یا تعمیر هر وسیله یا هر دستگاه برقی دیگر سعی شود كه برق از طریق كنتور (فیوز) قطع شده باشد . در همین راستا بایستی دقت شود كه در هنگام سیم كشی ، سیم فاز در مدار كلید برق قرار گرفته باشد در اینصورت با خاموش كردن جریان از طریق كلید جریان فاز قطع خواهد شد . در غیر اینصورت هرچند كه با بستن كلید برق و قطع شدن جریان امكان روشن شدن لامپ وجود نخواهد داشت ولی تماس سیم فاز با بدن انسان و تكمیل مدار مثلاً از طریق زمینی كه فرد روی آن ایستاده و یا قرارگیری دست برروی دستگاه یا دیوار می تواند منجر به عبور جریان از بدن و برق گرفتگی شود .

5- به طور كلی استفاده از لوازم برقی معمولی در محیط های با درجه رطوبت بالا نظیر حمام توصیه نمی شود و بایستی سعی شود حتی الامكان هیچگونه انشعاب برق در این نوع محیط ها وجود نداشته و روشنایی آن از خارج تامین شود . در صورت نیاز اتصال سیمها به لامپ باید طوری طراحی شود كه رطوبت در آن موثر ننماید . بخاطر داشته باشید كه تحت هیچ شرایطی از بخاریها یا اجاقهای برقی معمولی در محیطیهای یاد شده استفاده نشود .

6- در هنگام روشن بودن لامپ یا هر دستگاه برقی دیگر از تعویض و تعمیر آنها خودداری نمایید .

7- هیچگاه سیم برقدار را از زیر فرش یا موكت عبور ندهید زیرا ممكن است در اثر عبور و مرور مداوم افراد از روی آن سیم صدمه دیده و حالت عایقی خود را از دست بدهد . همچنین در صورتیكه اندازه مقطع سیم با نوع مصرف كننده ای كه با آن وصل است متناسب نباشد سیم گرم شده و در نتیجه به مرور زمان با كاسته شدن از خاصیت هدایتی آن شدت گرم شدن آن بیشتر می گردد تا جائیكه سیم شروع به ذوب شدن و ایجاد جرقه می نماید . از آنجائیكه در اغلب موارد كف پوشها ، فرشها ، موكتها و این قبیل زیراندازها از مواد قابل اشتعالی نظیر نخ ، پلاستیك ، پشم و الیاف مصنوعی تهیه شده اند آتش گرفته و در نهایت ایجاد حریق می نماید .

8- هنگام تمیز نمودن دیوارها و لوازم برقی مواظب باشید كلیدها و پریزها خیس نشوند زیرا آب هادی بسیار خوبی بوده و در صورتیكه وارد كلیدها و پریزها شود خطر جانی و مالی به همراه خواهد داشت . در این گونه مواقع قبل از شروع كار كلید اصلی را از كنتور قطع و پس از اتمام كار و خشك شدن پریزها و كلیدها فیوز را وصل نمایید .

9- هنگام سوراخكاری دیوارها بمنظور نصب ساعتهای دیواری ، تابلوها یا هر مورد دیگر دقت شود به مسیر سیم كشی برق صدمه وارد نشود .

10- اگر پریزهای برق در ارتفاع پایینی از دیوارها قرار دارد (كمتر از 110 تا 120 سانتیمتر) لازم است آنها بوسیله درپوشهایی ایمنی كه به همین منظور ساخته شده است مسدود گردند .

11- در صورتیكه در اطراف ساختمان شبكه برق عبور نموده است هنگام تعویض یا دستكاری آنتن تلویزیون در پشت بام یا بالكن مواظب خطوط برق باشید. زیرا بدلیل وجود حوزه القایی حاصل از این نوع شبكه ها, قبل از برخورد قوس الكتریكی ایجاد شده و منجر به برق گرفتگی و سوختگیهای شدید خواهد شد .

12-سیمهای وسایل برقی به ویژه انواع قابل حمل و نقل از قبیل اتو ، پلوپز ، رادیو و نظایر آن را هرچند وقت یكبار بازرسی كرده و در صورت مشاهده هرگونه خرابی یا فرسودگی تعویض نمایید .

13- هیچ نوع اسباب بازی كودكان نبایستی بوسیله برق شبكه بكار بیافتد . بارها مشاهده می شود كه والدین به منظور صرفه جوئی به جای باطری اینگونه اسباب بازیها از آداپتور استفاده نموده و بدین ترتیب كودك خود را در معرض خطر برق گرفتگی قرار می دهند .

14- پریزهای برق و تلفن را با انتخاب نوع مخصوص از یكدیگر مشخص گردد تا دو شاخه وسایل برقی و تلفن به اشتباه درون پریزها قرار نگرفته و باعث صدمه دیدن وسایل یاد شده نشود .

15- برای قطع مدار در موقع اتصالی سیمهای برق در منزل و خرابی دستگاههای برقی از فیوز اتوماتیك و یا مینیاتوری با آمپراژ مناسب با میزان مصرف استفاده شود. بهتر است برای وسایلی مانند كولر ، ماشین لباسشویی و ظرفشویی ، یخچال بزرگ ویترینی و آب گرمكن های برقی كه به جریانی بیش از 6 آمپر نیاز دارند از فیوزهای مجزا استفاده شود تا در موقع بروز اتصالات در اینگونه وسایل جریان برق كل منزل قطع نشده و از وارد شدن آسیب به وسایل دیگر جلوگیری شود . 

16- هميشه بخاطر داشته باشيد در اطفاء حريق لوازم برقي اول فيور اصلي منزل قطع و سپس اقدام به اطفاء حريق شود. مناسب ترين وسيله کپسول گاز منواکسيد کربن مي باشد .      

17- هميشه از لوازم برقي خانه در زمان هاي مشخص بازديد و وضعيت روکش سيم ها ، دو شاخه را بازديد و رفع نقص نماييد .

18- در موقع استفاده تجهيزات سيار ، سيم هاي لخت و ارتباط هاي سيم را دقيقا مراقبت نماييد. از دو شاخه و رابط هاي نو براي افزايش طول استفاده نماييد.در ضمن خطر زدگي سيم و ضربات مکانيکي را نيز درنظر داشته باشيد .

19- در موقع خارج کردن وسيله برقي هميشه دو شاخه مربوطه را از پريز جدا کنيد و هيچ وقت سيم را نکشيد ، چون خطر جدا شدن اتصال و خطرات بعدي وجود دارد.

20- وسايلي مثل تلويزيون را دور از وسايلي که با آب ارتباط دارند مثل سماور برقي ، کولر ، ماشين لباسشويي استفاده نماييد.

21-در شوفاژ خانه به دليل سيم کشي هاي غير اصولي که امکان دارد در کف زمين احداث شده باشد و بدليل وضعيت مرطوب و لوله  آب ، هميشه در تعميرات خطر برقگرفتگي براي افراد وجود دارد مراقبت کامل نماييد .

22- از سه شاخه براي دستگاههاي پر مصرف استفاده نکنيد خطر گرم شدن محل اتصال و آتش سوزي وجود دارد

23- در مواقعي که احتمال انتشار گاز در آشپزخانه است از قطع و وصل کليد خودداري نماييد.

24- ابزاري مثل دريل خطرات متعددي دراد مثل وضعيت چرخشي در صورت درگيرشدن با شال گردن يا امثالهم و حتي موي سر و حادثه جدي ايجاد نماييد. در ضمن خطر ديگر مته کردن این است که امکان دارد در مسير سيم برق باشد. مشکل بعدي شکسته شدن نوک مته است که بر اثر عدم مهارت و استفاده ناصحيح رخ می دهد.

 25- در موقع تعويض لامپ سوخته بعلت استفاده از نردبان يا صندلي نامناسب و احتمال وجود برق هميشه خطر سقوط وجود دارد اين مسئله را جدي بگيريد.

26- در مواقع آتش سوزي توجه نماييد آسانسور وسيله مناسبي جهت جابجايي نيست .

27- در موقع استفاده از وسائل الکتريکي گرما ساز (بخاري) هميشه خطر داغ شدن دو شاخه - وسايل مجاور بخاري را در نظر داشته باشيد.

ايمني در مورد تعميرات و احداث بناي ساختمان

1-  در موقع حفاري و گود برداري بخصوص در قسمتهاي پياده رو مراقبت نماييد که کابلهاي زير زميني آسيب نبينند .

2-جهت کارهاي ساختماني که احتياج به برق دارد مراقبت نماييد عوامل ساختماني از تجهيزات برق استفاده غير مجاز نکرده و دستکاري نکنند چون در هر صورت شما به عنوان کارفرما در مقابل افراد و اداره مسئول هستيد .

3- مسئله حريم سيمهاي برق را جدي بگيريد ، چون حوادث منجر به فوت و قطع عضو بسياري بخاطر اين بي توجهي اتفاق افتاده است . قبل از زدن داربست و مواردي که ايجاد خطر می کند حتما با اداره برق منطقه هماهنگ باشيد .

 4- در عمليات ساختماني مراقبت نماييد که اشياء فلزي از طبقات به سيم هاي برق برخورد نکند. همچنين اشياء فلزي از بالا و پايين پرتاب نکنيد(در حريم سيم هاي برق) .

5- در زير خطوط فشار قوي اقدام به احداث بنا نکنيد. خطر سرطان بچه ها را تهديد خواهد کرد .

ايمني در مورد لوازم اندازه گيري (کنتور)

1- محل کنتور از آسيب هاي مکانيکي و رطوبت حفظ شود .

2- فيوز کنتور را دستکاري و یا تعویض نکنید.

3- دقت نماييد وقتي فيوز پاي کنتور را قطع مي کنيد ، دوباره از فازمتر برای اطمینان از بی برقی استفاده کنید زیرا ممکن است فیوز روی سیم نول بسته شده باشد.

4- هرگونه دستکاري کنتور و باز کردن پلمپ کنتور تخلف محسوب مي شود .

5- محل نصب کنتور برق و کنتور گاز بايستي از يکديگر فاصله مناسب داشته باشند .

6- اگر در پايه فيوز جرقه مشاهده نمودید ، فورا با احتياط فيوز را باز کرده و به اداره حوادث منطقه جهت اصلاح اطلاع دهيد .(در اين گونه مواقع معمولا فيوز برداشته و موقتا برق يکسره شده و بايستي در وقت اداري به منطقه مراجعه تا بطور اساسي مشکل اصلاح شود)

7- جهت کارهاي جوشکاري به دليل ايجاد نوسان ولتاژ برق از کنتور برق استفاده ننماييد .

8- در مواقع ساخت و ساز که احتياج به تغيير محل کنتور مي باشد . قبل از اقدام به تخريب منطقه برق مراجعه و درخواست جابجائي انشعاب بدهيد.

9- با دست مرطوب و خيس به فيوز پاي کنتور دست نزنيد.

10- در موقع نظافت در پارکينگ مراقبت نماييد تا آب به تجهيزات برقي و کنتور پاشيده نشود.

11- اگر ولتاژ برق شديدا کم شد فورا پريز لوازم برقي را خارج و به منطقه برق خود اطلاع دهيد.

12- اگر در قطع برق اقدام به گرفتن برق اضطراري از موتور هاي بنزيني يا گازوييلي مي کنيد، شديدا مراقبت نماييد تا برق اضطراري به شبکه وارد نشود تمامي تمهيدات لازم را در نظر بگيريد.

13- بعد از قطع برق و وصل مجدد اگر وسایل برقی را از مدار خارج کرده بودید ،آنها را به تدريج وارد مدار نماييد.

14- در صورتيکه بر اثر نقصي در برق به وسايل الکتريکي شما آسيبي برسد، مراتب را کتبا و یا شفاهي به منطقه برق اطلاع دهيد. کارشناسان اداره برق موضوع را بررسي و در صورت محق بودن مشترک طبق مقررات اقدام می کنند .

15- در مواقع طوفان و رعد و برق بهتر است لوازم برقي حساس مثل تلويزيون ، يخچال، کامپيوتر را خاموش و از پريز جدا نماييد.

16- فيوز پاي کنتور را سرخود تعویض نکنید.

17- نمراتور کنتور را مراقبت نماييد که بي حرکت نباشد و هرگونه اشکالی در کنتور را به برق منطقه خود اطلاع دهيد.

تدابير ايمنی برق در معابر

1- از نصب و چسباندن هرگونه پلاکارد ، اعلاميه و غيره بر روی تيرهای برق و درب پستهاي برق جدا خودداری نمائيد .
2- صعود از تير به هر منظوری حوادث ناگواری بدنبال داشته و ممنوع است.     
3-سيم کشی و برقدار نمودن سردرهای فلزی, حوادث ناگواری بدنبال دارند.
4-هنگام استفاده از جرثقيل و بتونر و ديگر تجهيزات و ماشين آلات بلند بايستی فاصله مجاز نسبت به خطوط برق رعايت شود .
5-هنگام نماکاری در ساختمانها که عموما داربست فلزي نصب می شود بايستی فاصله مجاز از خطوط برق حفظ شود در غير اينصورت حتما با اداره برق منطقه هماهنگی گردد
6-پرتاب اشياء از جمله اشياء فلزی بر روی خطوط برق موجب بروز حوادث ناگواری ميگردد و ضمنا اين کار باعث آسيب ديدن وسائل برق مشترکين می گردد .
7-نصب چراغهای تزئينی در اعياد مختلف فقط بايستی توسط افراد حتی اداره برق صورت گيرد و اقدام به هرگونه نصب بر روی خطوط توسط افراد غيرمجاز حادثه به دنبال داشته و ممنوع است .
8-برپانمودن هرگونه اشياء بلند از جمله اشياء فلزی و غير فلزی در کنار خطوط برق ضمن رعايت فاصله مجاز و اطلاع به اداره برق منطقه با رعايت اصول ايمنی و تجهيزات مطمئن بايد صورت گيرد
9-از صعود برروی درختانی که به مرور زمان رشد نموده و به خطوط نزديک شده موجب بروز حادثه خواهند شد لذا در مواردی که مجبور هستيد (برای مثال چيدن ميوه درختان) حتما با اداره برق منطقه تماس گرفته و پس از شاخه زنی اقدام نمائيد .
10-دپو نمودن خاک و ديگر مصالح در زير خطوط و پای تيرها موجب کاهش ارتفاع خطوط شده و برای افراد خطرناک خواهد بود .
11-متاسفانه بعضی از سازمانها و ارگانها با استفاده از بالابر اقدام به نصب چراغهای تزئينی در سطح شهر می نمايند که به علت عدم اطلاع از اصول ايمنی و عدم استفاده از لوازم ايمنی حوادث ناگواری بدنبال داشته و دارد
12-از تماس با تابلوهای برق و ديگر تجهيزات مربوطه خودداری نموده و در صورت مشاهده باز بودن درب تابلوها سريعا به اداره برق اطلاع دهيد
13-درصورت مشاهده پاره شدن سيم برق در اثر برخورد خودرو با تيرهاي برق و غيره از تماس با سيمها خودداری نمائيد و مراتب را سريعا به اداره برق اطلاع دهيد.
14-باز نمودن فويل با صفحات نازک آلومينيومی در زير خطوط خودداری نمائيد زيرا با وزش باد صفحه را به خطوط نزديک نموده و باعث برق گرفتگی خواهد شد .
15-رانندگان کمپرسی و کارفرمايان مواظب باشند در هنگام تخليه بار در زير خطوط قرار نگيرند
16-مواردی مشاهده شده كه رانندگان کاميون در زير خطوط نگه داشته و هنگام پرتاب سيم بكسل به طرف ديگر کاميون به منظور باربندي ، با خطوط برق برخورد نموده و حادثه به دنبال داشته است
17-توقف جرثقيل های بلند در کنار خطوط برق حادثه آفرين می باشد .

صاعقه و یا رعد و برق

صاعقه يک منبع طبيعي توليد الکتريسيته ( جريان مستقيم با سرعت و ولتاژ فوق العاده زياد ) است که به طور عادي براي رساندن خود به زمين از نزديکترين زائده بلندي که در آن حوالي وجود دارد استفاده مي کند و اگر شخصي در تماس با ، يا حتي نزديکي به يک زائده طبيعي مانند درخت ، برج يا دکل باشد صدمه شديدي خواهد ديد . الکتريسيته توليد شده به وسيله برق آسمان عمر فوق العاده کوتاهی دارد اما مي تواند موجب مرگ آني ( به علت ايست قلبي - تنفسي ) يا حداقل سبب به آتش کشيدن لباس شخص شود ( اما صدمات بافتهاي عمقي به نسبت سبکتر است ) . بنابراين در زمان رعد و برق بايد به سرعت از محلهاي خطرناک دور شد

رعایت نکات ایمنی در داخل ساختمان هنگام رعد و برق

1- در هنگام وقوع رعد و برق در منزل بمانید و بیرون نروید مگر آن که لازم باشد. در خانه امن ترین محل اتقاقهای مرکزی هستند.

2-  دو شاخه وسایل برقی مانند تلویزیون و رادیو را از برق بیرون بکشید.

3- از در و پنجره، بخاری دیواری، شوفاژ یا دیگر هادی الکتریکی دور شوید.

( خانه، خانواده و اموالتان را در برابر سوانحی مثل رعد و برق بیمه نمایید. )

رعایت نکات ایمنی در خارج از ساختمان هنگام رعد و برق

1-      در ارتفاعات و مناطق باز قرار نگیرید و از بالای تپه ها و نقاط مرتفع دور شوید. 

2-      نزدیک شدن به درختان یا قرار گرفتن در زیر آنها ممکن است خطر جانبی داشته باشد زیرا به علت برخورد برق و حرارت حاصل از آن امکان آتش سوزی وجود دارد  

3-     از تجهیزاتی مانند تراکتور، موتورسیکلت، دوچرخه و ماشین چمن زنی استفاده نکنید و در صورت وقوع رعد و برق از آنها دور شوید. زیرا این وسایل هادی الکتریسیته هستند. همچنین از بیل های فلزی، بند رخت فلزی و غیره استفاده نکنید. 

4-       اگر در مزرعه هستید فوراً حیوانات اهلی و دام را به پناهگاه ببرید.  

5-     از حصارهای فلزی، خطوط برق و تلفن دور شوید. به تجهیزات الکتریکی نزدیک نشده و به آنها دست نزنید و اگر در این شرایط هستید فوری از آن محیط دور شوید. 

6-        زیر ستون های بتنی، سیم های برق هوایی، مخازن و شیشه ها پناه نگیرید. زیرا احتمال فرو ریختن و افتادن آنها وجود دارد. 

7-      تلفن همراه، خطر برخورد صاعقه به شخص را افزایش می دهد. لطفاً از بکارگیری آن به هنگام رعد و برق در فضای آزاد اجتناب نمایید. 

8-     اگر در هنگام رانندگی گرفتار صاعقه شدید، از درختانی که ممکن است روی اتومبیل بیفتد دور شوید و سپس پارک کنید. موتور و رادیوی ماشین را خاموش کنید بلافاصله آنتن اتومبیل را پایین بکشید و در محل امنی ترجیحاً بین دو تپه و بر آمدگی خاکی توقف نمایید مشروط به اینکه ماشین آلات یا نرده و ادوات فلزی در اطراف و نزدیک شما نباشد. روی هم رفته درون اتومبیل و قطارها امن تر از خارج هستند. زیرا بدنه فلزی آنها کار فارادی را انجام داده و افراد را از اثرات الکتریکی مصون می دارند. 

10-به خاطر داشته باشید که صاعقه به زمین هایی که از جنس خاک رس یا گرانیت تمایل بیشتری دارد و در مقایسه انواع خاک، افراد کمتری در زمین های آهکی قربانی صاعقه گردیده اند.  

11-اگر سرگرم کوهنوردی هستید در صورتی که وقت کافی دارید به سرعت از کوه پایین بیایید و در غیر اینصورت در غار یا شکافی پناه بگیرید.  

12-اگر در حال شناکردن یا در قایق هستید فوراً از آب بیرون بیایید و اگر بر روی دریا دور از ساحل هستید در ته کشتی یا قایق دراز بکشید.    

13- در هوای طوفانی شنا کردن در آب خطرناک است. زیرا تلاطم آب تولید الکتریسته ساکن نموده، محیط را برای سقوط ساعقه فراهم می کند.  

14- در جنگل و کوه روی سنگ ها و صخره ها و زیر درختان (تک درخت) نایستید.

     15-اگر در فضای باز گرفتار توفان و رعد و برق شدید زانو بزنید، پاهای خود را نزدیک یکدیگر قرار دهید و سر خود را خم کنید. 

عوارض تهديد کننده جان مصدوم در صدمات الکتريکي
با ورود جريان برق به بدن در اثر انقباضهاي الکتريکي سفت ( کزازي شکل ) عضلات تنفسي يا آسيب مراکز تنفسي در مغز (در بصل النخاع ) ايست تنفسي عارض مي شود و پس از مدتي قلب نيز از حرکت مي ايستد . البته اگر جريان برق از خود قلب نيز عبور کرده باشد با ايجاد انقباضات کرمي شکل و غيرمؤثر و اسپاسموديک در بطن (فيبريلاسيون بطني) ايست قلبي اوليه خواهيم داشت . پس از ايست قلبي-تنفسي اگر در عرض
۴ تا ۶ دقيقه عمليات احياء شروع نشود مرگ قطعي و حتمي خواهد بود . اما قبل از شروع عمليات احياء ابتدا بايد تماس مصدوم را با جريان برق از بين ببريم .
قطع جريان ولتاژ ضعيف
معقولترين کار قطع کليد کنتور است . اگر دسترسي سريع به فيوز امکان پذير نبود دو شاخه را از پريز بيرون بياوريد يا سيم روکش دار را بکشيد تا از پريز خارج شود و مطمئن شويد که خود در يک محل بي خطر و سالم قرار گرفته ايد . اگر نتوانستيد جريان برق را به اين ترتيب قطع کنيد روي يک ماده عايق خشک مثل روزنامه يا يک تخته چوبي يا لاستيک بايستيد و با يک وسيله چوبي بلند ( مثل جارو ) منبع برق را از مصدوم دور کنيد . يا اينکه يک طناب را به دور رانها يا دست مصدوم بياندازيد و او را به سمت خود بکشيد تا از منبع دور شود .
توجه : از به کار بردن وسايل فلزي يا مرطوب يا از تماس با بدن لخت مصدوم کاملاً خودداري کنيد . اگر هيچ راهي وجود نداشت گوشه لباس مصدوم را که خشک است بگيريد و او را بکشيد .
برق گرفتگي با جريانهاي ولتاژ قوي
در مواردي که با برق گرفتگي ولتاژ بالا روبرو هستيد به هيچ عنوان به مصدوم نزديک نشويد مگر اينکه از طرف پليس يا شخص مسئولي به شما اطمينان داده شود که مي توانيد به مصدوم نزديک شويد . تماس با برق هاي پرولتاژ در خطوط فشارقوي هوايي معمولاً سبب مرگ آني مي شود .
در چنين مواردي ضمن ايجاد سوختگي هاي شديد ، در اثر نيروي ناشي از اسپاسم ناگهاني ماهيچه اي ، مصدوم به مساحتي دورتر از محل تماس پرت مي شود . اگر مصدوم همچنان در تماس با برق مانده بود يا اينکه کمتر از
۱۸ متر از خطوط فشار قوي فاصله داشت هرگز کوشش نکنيد که او را نجات دهيد ، حتي به او نزديک هم نشويد تا اينکه برق به وسيله مسئولين قطع شود چرا که برق فشار قوي حالت قوسي داشته و مي تواند مسافتهاي دور را نيز تحت تأثير قرار دهد در اين موارد مواد عايق ، مانند چوب خشک يا لباس خشک به هيچ وجه حفاظتي براي شما ايجاد نخواهد کرد .
بلافاصله به پليس خبر دهيد و اجازه ندهيد کسي به مصدوم نزديک شود و زماني کمک هاي اوليه را شروع کنيد که از طرف مسئولين يا مراجع رسمي به شما اطلاع داده شود که برق قطع شده است .
ارزيابي مصدومين برق گرفتگي
مصدومي که دچار برق گرفتگي مي شود ممکن است يکي يا تمام علائم زير را داشته باشد :
سوختگي هاي محل ورود و خروج جريان برق از بدن
قطع راههاي عصبي که به صورت فلج اندام تظاهر مي کند .
درد و حساس شدن ماهيچه ها
افزايش فشار خون يا کاهش فشار خون همراه با علايم ناشي از شوک
مشکل شدن تنفس يا ايست تنفسي ( ممکن است زبان ورم کند و راه هوايي را مسدود نمايد)
ضربانات نامنظم قلب يا ايست قلبي.
بي قراري و تحريک پذيري ، اگر مصدوم هوشيار است .
بيهوش شدن .
اختلالات بينايي .
شکستگي استخوانها ( از جمله ستون مهره ها ) و دررفتگي مفاصل به علت انقباضات شديد عضلات يا پرت شدن .
تشنج ( در موارد شديد )
راحل نجات شخص برق گرفته

در هنگام برق گرفتگي معمولا دستگاه تنفس زودتر از قلب از کار مي افتد و رنگ صورت مصدوم متمايل به آبي ميشود . بدين خاطر و قبل از اينکه ضربان قلب متوقف گردد، بايد تنفس مصنوعي هر چه زودترشروع گردد که اين امر نيازمند سرعت عمل ، دقت و خونسردي است
بيشتر برق گرفتگي ها در خانه و يا اماکني که ولتاژ برق از 250 ولت تجاوز نمي کند صورت ميگيرند . اگر شخص هنوز هم با جريان در تماس باشد بايد قبل از کوشش جهت نجات وي ، نخست جريان برق را قطع نمود. در صورت عدم امکان يافتن سريع کليد برق ، بايد بدون فوت وقت شخص را از برق جدا کرد. در مورد اماکني که ولتاژ برق کمتر از 500 ولت است مواظب باشيد که خودتان هم دچار برق گرفتگي نشويد . لذا بايد از وسيله عايق و خشکي نظير دستکش لاستيکي ، کلاه ، کت و ساير البسه خشک استفاده نمود . از تماس با بدن شخص برق گرفته و يا البسه اش ، بخصوص در نقاط مرطوب مانند زير بغل وي خودداري کنيد . عصاي خشک ممکن است بکار بيايد اما به هيچ وجه نبايد از چتر استفاده کرد زيرا داراي فلز است . چوب و طناب خشک يا روزنامه چند لا شده نيز مفيد است . در صورت امکان جهت احتياط بيشتر ، بهتر است هنگام جدا کردن شخص از سيم و يا هر وسيله برقي ديگر ،روي شيئي عايق و خشک بايستيد ، اگر شخص به سيم راديو ، تلويزيون ، اتوو .... چسبيده باشد ، ميتوان پريز را بيرون کشيد
اگر ولتاژ برق بيش از 500 ولت باشد ( نظير کارخانه ها و مراکز برق ) سه حالت براي مصدوم اتفاق مي افتد
1- شخص برق گرفته به محل بي خطري دور از کابل برق پرتاب شده است . در اينصورت نيازي به قطع برق نبوده و اقدامات بعدي بايد صورت گيرد
2- شخص برق گرفته در کنار کابل برق افتاده اما بدن او با جريان برق تماس ندارد. در اينحالت شخص نجات دهنده بايد از نزديک شدن به مصدوم خودداري کرده و توسط عصا ، چوب ، طناب عايق يا ... مصدوم را به اندازه کافي از کابل دور نموده و کمکهاي اوليه را آغاز کند
3- شخص برق گرفته با کابل و جريان برق در تماس مستقيم مي باشد که به احتمال زياد به هلاکت وي خواهد انجاميد . در اينحالت شخص نجات دهنده پس از اطمينان کامل از قطع برق بايد بوسيله چنگک عايق ، زنجيري بر روي کابل بيندازد تا کابل به زمين اتصال يافته و بار الکتريسيته موجود در آن دفع گردد . سپس فورا" مصدوم را به پزشک برساند .
بطور کلي در هنگام برق گرفتگي پس از قطع برق و جدا کردن بيمار از سيم يا وسيله برقي ، در صورت قطع تنفس ، بايد به وي تنفس مصنوعي داده و اگر لازم باشد ، اين عمل براي ساعتها ادامه يابد تا تنفس عادي به بيمار باز گردد .
در مرحله بعد اگر آثار پريدگي رنگ ، کند و سريع شدن نبض ، نامنظم شدن تنفس ، بهم خوردن دندانها ، سردشدن بدن ، دست دادن بيهوشي به بيمار ، ظاهر شدن عرق سرد بر پيشاني و بيني و اطراف دهان ..... که ميتوانند علائم شوک باشند ، مشاهده شد ، بايد فورا" مصدوم را توسط آمبولانس به بيمارستان انتقال داده و در حين اين عمل ، وي را به پشت بخوابانيد به نحوي که سر پايين تر از بدن قرارگيرد و پاها حداقل 30 سانتي متر بلندتر از سر قرار داشته باشند
بدن مصدوم را بايد بوسيله کيسه آب گرم ، پتو يا لباس ، گرم نگه داشت و البسه تنگ را در اطراف گردن ، سينه و کمر شل نمود ، هواي تازه نيز به قدر کافي به بيمار رسانده شود
. همچنين سوختگي ناشي از جريان برق نيز بايد پانسمان گردد در هر صورت تا رساندن شخص آسيب ديده به مرکز درمانی, در صورت وجود ضايعات نخاعي و ستون فقرات ، آسيب هاي سر و شکستگي شديد ، مراقبتهاي اوليه مربوط به آنها را انجام دهيد .
سوختگي هاي الکتريکي را ارزيابي کنيد . در جستجوي حداقل دو محل سوختگي خارجی باشيد : يکي محل تماس با منبع انرژي الکتريکي و ديگري محل تماس با زمين .
محل هاي سوختگي را سرد کنيد .
بر روي مناطق سوخته پانسمان استريل خشک قرار دهيد .
مراقب شوک باشيد . آن را درمان کرده و اکسيژن با غلظت بالا تجويز کنيد .
مصدوم را هر چه زودتر منتقل کنيد . بعضي از عوارض سوختگي ( مثل تورم راههاي هوايي و در نتيجه خفگي ، نارسايي کليه ، اختلالات قلبي و شوک ) شروع تدريجي دارند . بنابراين بايد مصدوم را سريعاً به مرکز مجهز منتقل کرد و او را تحت نظر قرار داد .
توجه : آسيب هاي الکتريکي سبب تخريب وسيع عضلات شده ، که اين باعث آزاد شدن مواد سمي ( مثل ميوگلوبين ) به داخل خون مي شود . اين مواد از راه خون به کليه ها رسيده و در ادرار ترشح مي شوند و رنگ آن را قرمز مي کنند و از طرفي با رسوب در کليه ها سبب نارسايي کليه خواهند شد .
بنابراين براي جلوگيري از اين عارضه به مصدومين برق گرفتگي که ادرار قرمز دفع مي کنند بايد حجم زيادي از مايعات داخل وريدي ( ترجيحاً حاوي بي کربنات سديم ) تزريق کرد تا با شسته شدن کليه ها ، آسيب کليوي تقليل يابد ه بيمارستان و يا در صورت امکان ، احضار پزشک به محل حادثه جهت معاينه وي ضروري است
.

 

 


DOURAN Portal V4.0.0.0

V4.0.0.0

دکتر آناهیتا علیزاده

moai game engine docs

تجهیزات پزشکی